İnönü Üniversitesi koordinatörlüğünde yürütülen TÜBİTAK destekli projeyle cam ve seramik sanayisinde kullanılan potasyum feldspat cevheri, sıfır atık yaklaşımıyla işlenerek gübre, alüminyum ve aşındırıcı sektörlerinde kullanılabilecek ham maddelere dönüştürüldü.
Avrupa Birliği Horizon 2020 ERA-MIN3 2021 Çağrı Programı kapsamında kabul edilen, TÜBİTAK ve İnönü Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi tarafından desteklenen “Feldspatik Cevherlerin Sıfır Atıklı Değerlendirilmesi: Stratejik Ham Maddeler için Yeşil ve Sürdürülebilir Kaynak Kullanımı (POTASSIAL)” projesi tamamlandı.
İnönü Üniversitesi Maden Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Murat Erdemoğlu, AA muhabirine, koordinatörlüğünü yaptığı projede, Fırat ve Muğla Sıtkı Koçman üniversiteleri, Slovak Bilimler Akademisi, İsveç’teki Lulea Teknik Üniversitesi, İngiltere’den Element Six Inc. ile ETİ Alüminyum AŞ’nin de yer aldığını belirtti.
Erdemoğlu, metalik olmayan endüstriyel madenlerden feldspatın işlenmesi sırasında değerli bileşenlerin ayrılmasıyla geriye önemli miktarda atık kaldığını söyledi.
Madencilik faaliyetlerinin sıfır atık yaklaşımıyla sürdürülmesi gerektiğini belirten Erdemoğlu, Malatya’da da rezervleri bulunan ve cam ile seramik üretiminin temel ham maddeleri arasında yer alan potasyum feldspatın farklı sanayi alanlarında değerlendirilmesi amacıyla 4 yıl önce başlattıkları çalışmanın olumlu sonuçlandığını ifade etti.
Erdemoğlu, potasyum feldspattan katma değeri yüksek ham madde elde edilirken bir ton cevherden yaklaşık 700 kilogram atık çıktığını aktararak, projeyle cevherin farklı bileşenlerini değerlendirerek atık oluşumunu önlemeyi başardıklarını kaydetti.
Projenin üniversite-sanayi işbirliğiyle yürütüldüğünü vurgulayan Erdemoğlu, şunları söyledi:
“Madencilikte sıfır atıklı, hiçbir katı ve sıvı atık oluşturmadan katma değeri yüksek, çok sayıda ürün elde ettik. Potasyum feldspatlar şimdiye kadar yalnızca cam ve seramik sanayisinde katkı maddesi olarak kullanılmaktaydı. Biz bunu ülkemiz ve dünyanın ihtiyacı olan diğer ham maddelerin üretimi için çok kullanışlı bir cevher haline getirdik. Elde edilen ürünlerin hem çevresel etkilerini hem de teknik ve ekonomik analizi yapılarak projenin fizibilitesi ortaya çıkarıldı. Özellikle alümina, potasyum klorür ve aşındırıcı sanayide çok pahalı bir ürün olan silisyum karbür elde edilmesiyle projenin ekonomikliği ortaya çıkarıldı.”
Cevherden farklı sanayi kollarına ham madde
Erdemoğlu, kullanım ömrünü tamamlayan cam ve seramik ürünlerinin atık sahalarına gönderildiğini belirterek, projede feldspat cevherinin farklı bileşenlerinden yararlanılarak çeşitli sanayi kollarında kullanılabilecek ürünler elde edildiğini dile getirdi.
Potasyum klorürün gübre üretiminde kullanılan temel ham maddelerden biri olduğunu anlatan Erdemoğlu, alüminanın aşındırıcı ve zımpara sanayisi ile alüminyum üretiminde, kuvarsın ise cam ve aşındırıcı sektörlerinde değerlendirildiğini kaydetti.
Cevherden elde edilen silisyum karbürün yüksek katma değerli ve stratejik bir ham madde olduğuna dikkati çeken Erdemoğlu, bu ürünün çelik ve metal sanayisinde sert metallerin kesilmesi veya aşındırılmasında kullanılan takımların üretiminde değerlendirildiğini bildirdi.
Erdemoğlu, proje kapsamında yürütülen bilimsel çalışmaların Amerikan Kimya Derneği tarafından yayımlanan ACS Omega dergisinde yer aldığını sözlerine ekledi.
